Kỹ Thuật Chăm Sóc Cây Thanh Long Tại Việt Nam
Cây Thanh Long 04-08-2020

Kỹ Thuật Chăm Sóc Cây Thanh Long Tại Việt Nam

Kỹ thuật trồng thanh long là một quá trình phức tạp trải qua nhiều giai đoạn khác nhau. Từ giai đoạn chọn giống cho đến giai đoạn thu hoạch. Mỗi giai đoạn lại cần các kỹ thuật khác nhau để canh tác. Ở bài viết này, chúng tôi sẽ chia sẽ cho bạn chi tiết nhất cách trồng cho từng giai đoạn khác nhau. Bao gồm cách trồng thanh long ruột đỏcách trồng thanh long ruột trắng, cũng như các loại khác.

1. Chọn Giống 

Đây là bước quan trọng nhất, ảnh hưởng đến năng suất sau này. Việc lựa chọn giống sẽ phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên từng vùng. Mỗi vùng sẽ thích hợp cho một loại cây thanh long khác nhau. Ví dụ như, khu vực Bình Thuận với đất cát pha rất thích hợp cho thanh long ruột trắng, khu vực Long An ( Tiền Giang ) lại thích hợp cho thanh long ruột đỏ. Bạn muốn trồng thanh long, trước tiên phải xem khu vực mình sinh sống thích hợp với giống thanh long nào. 

Hiện nay có tổng cộng 4  giống phổ biến nhất, bao gồm :

  • Ruột Trắng : Đây là loại nguyên thủy nhất, cho chất lượng trái rất ngon, mẫu mã đẹp. Nhưng nhược điểm của nó chỉ thích hợp trồng ở khu vực Bình Thuận. Ở nơi khác vẫn trồng được nhưng chất lượng không bằng.

thanh long ruột trắng

  • Ruột Đỏ : Thường trồng nhiều ở Long An, Tiền Giang và nhiều nơi ở Việt Nam. Giống này ruột trái có màu đỏ đặc trưng và mùi vị ngọt ngào. Đây cũng là loại được nhiều người dân ưa chuộng trồng, vì khả năng không kén đất của nó, có thể trồng ở nhiều nơi. Thị trường ruột đỏ rất rộng lớn, nếu bạn chọn giống này canh tác thì rất tốt.

thanh long ruột đỏ

  • Ruột Tím Hồng : Được lai tạo giữa ruột trằng và ruột đỏ, nên nó thừa hưởng tất cả các ưu điểm của hai loại. Tuy nhiên, đây là giống lai tạo được đăng ký bản quyền. Khi bạn trồng số lượng lớn bạn nên liên hệ với người có bản quyền về loại thanh long này.

thanh long tím hồng

  • Vỏ Vàng Ruột Trằng : Xuất hiện ở Việt Nam vài năm gần đây. Nó có nguồn gốc từ Thái Lan. Đây là loại có mẫu mã tương đối lạ mắt. Nếu bạn chọn để trồng làm cảnh thì được. Nếu bạn trồng với số lượng lớn, chúng tôi khuyên bạn đừng nên chọn giống này. Vì thị trường chưa chứng tỏ được mức độ tiêu thụ của nó, cũng như năng suất có cao hay không.

thanh long vỏ vàng ruột trắng

Ngoài ra, còn rất nhiều loại thanh long khác để bạn lựa chọn như thanh long vỏ vàng malaysia, thanh long indonesia,... Những giống này mới du nhập về Việt Nam nên việc chọn mua rất khó khăn.

Thanh long thường được trồng bằng cách giâm cành. Khi bạn chọn lựa được giống mà mình mong muốn, bạn nên cắt cành thành các hom giống khoảng 30 - 40 cm. Sau đó, bạn nhúng vào dung dịch thuốc trừ nấm, rồi để nơi thoáng mát cho hom ra rễ. Lúc đó bạn mới đem ra trồng.

2. Chuẩn bị đất và trụ

Tùy khu vực đất mà chúng ta có cách chuẩn bị khác nhau. Với đất cao thì việc chuẩn bị tương đối đơn giản, chỉ cần đào lỗ theo đánh dấu. Đối với đất thấp, trước tiên ta phải đấp đất cao so với mực nước, tránh nước vào hom thanh long gây chết rễ.

Hiện nay, đa số bà con nông dân sử dụng trụ đúc bằng bê tông là chủ yếu. Trước đây, ngoài trụ bê tông thì còn sử dụng vật liệu khác như gỗ, nhựa, sắt, gạch,.. Theo thời gian thì trụ đúc bằng bê tông cho chất lượng tốt nhất, bền vững theo thời gian. Trụ đúc được làm theo hỗn hợp 1 xi măng, 4 cát, 6 đá, 2 thanh sắt. Kích thước trụ 12cm x 12cm x 200cm.

Sau khi chôn trụ xong, ta trồng hom vào xung quanh trụ. Một trụ khoảng 4 đến 5 hom. Khi trồng phải ép mặt hom sát trụ để rễ khí sinh dễ phát triển. 

Trước khi trồng nên dọn dẹp sạch cỏ dại bằng cách dùng cơ giới như dao, rựa, máy cắt cỏ,.. hoặc bằng thuốc diệt cỏ thông thường.

Hiện nay có 2 hình thức trồng chủ yếu là trồng theo từng trụ và trồng theo giàn.

  • Với hình thức trồng theo từng trụ sẽ giúp vườn thông thoáng hạn chế được nhiều loại sâu bệnh, năng suất cao, dễ tỉa cành tạo tán và đặc biệt là chi phí đầu tư thấp. Nhưng nhược điểm của nó là không thể áp dụng cơ giới hóa và diện tích đất dư thừa không sử dụng nhiều.

trồng thanh long theo trụ

  • Với hình thức trồng thanh long theo giàn thì việc áp dụng cơ giới hóa dễ dàng hơn. Ngoài ra, việc này còn giúp tối ưu được diện tích trồng, dễ dàng bón phân, bộ rễ dễ dàng phát triển hơn nên cây cho trái to hơn. Nhưng nhược điểm của cách này là khó khăn trong việc tỉa cành, tạo tán. Đặc biệt là chi phí đầu tư cao. Đây là cách trồng mới trong vài năm gần đây. Ở những nơi có gió to, chúng tôi khuyên bạn nên hạn chế sử dụng cách này vì khả năng đổ cây rất cao.

trồng thanh long theo giàn

3. Bón phân nền và tưới nước

Sau khi trồng hom xong, ta nên bón phân cho cây. Chúng ta nên chọn phân hữu cơ để bón lót. Các phân hữu cơ bao gồm phân gà, phân bò, phân dơi,... Tùy vào từng loại đất mà bón loại phân phù hợp. Ví dụ như đất cát nên bón phân bò, đất thịt nên bón phân gà,...

Các loại phân hữu cơ này, trước khi bón, chúng ta nên ủ hoai khoảng 1 tháng. Việc này giúp hình thành các vi sinh vật cãi tạo đất và hạn chế được các sinh vật gây hại có trong phân. Giúp cho việc bón phân sau này không gây chết cây con. 

Khi bón phân xong, nên dùng các loại như rơm rạ để tủ gốc, giúp tạo độ ẩm trong gốc. Bộ rễ dễ dàng phát triển nhanh hơn, giúp cây phát triển nhanh nhất.

Về vấn đề tưới nước, hiện nay có 2 cách tưới :

  • Tưới truyền thống : cách này thường được bà con áp dụng nhiều nhất. Bằng cách kéo dây đến các trụ để tưới. Cách này giúp giảm chi phí ban đầu nhưng tốn công cao hơn. 

tưới thanh long bằng tay

  • Dùng hệ thống tưới : Sử dụng bét tưới gốc gắn theo mỗi trụ, giúp cho việc tưới nước dễ dàng hơn, tiết kiệm nhân công hơn. Tuy nhiên chi phí đầu tư tương đối cao. Ngược lại, có thể áp dụng các kỹ thuật bón phân qua gốc dễ dàng, ko gây thất thoát phân như cách rãi phân bằng tay.

hệ thống tưới thanh long

Tùy vào điều kiện thời tiết và chất đất mà chúng ta có mật độ tưới cho phù hợp. Như đất cát thì mật độ tưới dày hơn khoảng 2 ngày 1 lần. Đất thịt thì mật độ xa hơn khoảng 4 ngày 1 lần. Trong điều kiện trời mưa thì chúng ta không cần tưới. Vì đây là giống cây xương rồng nên khả năng chịu hạn rất tốt.

4. Tỉa cành và tạo tán 

Đây là công đoạn quan trọng nhất quyết định đến năng suất sau này của cây. Khi chọn cành non, chúng ta chỉ nên để 1 mầm non trên cành mẹ cho thanh long mới trồng. Thanh long được 2 năm tuổi trở lên thì để từ 1 đến 2 mầm cho 1 cành mẹ. Lượng mầm trên 1 cây nên giới hạn từ 15 đến 20 mầm khi cây chưa ra trái, 5 đến 10 mầm khi cây đang mang trái.

Giai đoạn nuôi mầm tốt nhất vào khoảng tháng 10 đến tháng 2 dương lịch. Đây là giai đoạn ít xuất hiện bệnh nhất, đặc biệt là bệnh nấm trắng trên cây thanh long. Mùa mưa nên bỏ hết mầm, việc quản lý bệnh nấm trắng vào mùa mưa hiện nay là rất khó khăn. 

Khi mầm non dài khoảng 70 cm, chúng ta nên chia mầm đều nhau theo 4 hướng. Cách làm này giúp cho cành thanh long không dồn về 1 hướng, dễ làm cây ngã sau này. Ngoài ra, còn giúp việc chong đèn hiệu quả khi trái ra đều 4 mặt.

Mỗi năm nên để ít nhất 1 lứa mầm. Lứa mầm non này sẽ cung cấp trái chủ yếu cho hàng mùa và hàng điện khi đủ tuổi. Việc không để mầm non, sẽ gây thất thoát năng suất, hàng mùa ít ra và hàng điện chong đèn dễ gãy.

Cây thanh long khi trên 3 năm tuổi, hàng năm nên tỉa bỏ bớt các cành già nằm bên trong trụ. Việc này giúp giảm áp lực lên trụ, không gây tình trạng gãy ngã sau này. Ngoài ra còn làm cho tàn thông thoáng hơn hạn chế được nhiều bệnh và côn trùng gây hại.

5. Bón thúc

Tùy vào từng giai đoạn mà có tỉ lệ bón phân cho phù hợp.

  • Giai đoạn kiến thiết cơ bản : bón định kì phân hóa học 1 tháng 1 lần với liều lượng 100 gram Urea và 200 gram NPK 20-20-15 cho 1 trụ. Đối với phân hữu cơ nên bón 2 lần trong 1 năm. Vào đầu mùa mưa và cuối mùa mưa. Với liều lượng 10 đến 15kg phân chuồng hoai mục như phân gà hoặc phân bò. Có thể thay thế bằng phân hữu cơ vi sinh khác, với liều lượng 1 đến 2kg trên 1 trụ.
  • Giai đoạn kinh doanh : Về phân hữu cơ cũng giống như giai đoạn kiến thiết cơ bản là bón vào đầu mùa mưa và cuối mùa mưa. Tuy nhiên liều lượng tăng lên 20 đến 30kg cho 1 trụ. Nếu bạn dùng phân vi sinh thì tăng lên 3 - 5 kg / 1 trụ. Về phần phân hóa học thì phức tạp hơn, chia ra 2 giai đoạn trước khi ra hoa và giai đoạn nuôi trái, nụ. Ở giai đoạn trước khi ra hoa, cây cần nhiều lượng lân và kali. Nên công thức NPK nên dùng là 1:2:2 và 1:3:2. Ở giai đoạn nuôi trái, cây cần lượng đạm nhiều hơn, nên công thức NPK thường dùng là 3:1:2, 2:1:2 và 2:1:3. Ngoài ra có thể thêm các thuốc kích thích sinh trưởng như Naa, GA3 trong giai đoạn nụ.

6. Xử lý ra hoa vụ nghịch

Cây thanh long là loại cây ra trái trong điều kiện ngày dài, khoảng từ tháng 5 đến tháng 9 dương lịch. Từ tháng 9 đến tháng 3 dương lịch năm sau, cây sẽ không cho ra trái. Muốn cho ra trái trong thời gian này phải dùng kỹ thuật chong đèn vào ban đêm. Đây là một kỹ thuật mà người nông dân Bình Thuận vô tình phát hiện được và được áp dụng rộng rãi hiện nay.

Chỉ nên thực hiện chong đèn 1 năm 2 lần cho 1 trụ và cây trên 2 năm tuổi. 

Thời gian thấp đèn khoảng 8 - 10 giờ 1 đêm. Kéo dài từ 15 đến 20 ngày. 

Sử dụng bóng đèn compact 20 - 23 W, loại có ánh sàng vàng hoặc đỏ. Trước đây, đa số sử dụng bóng đèn 75 W. Tuy nhiên sau khi sử dụng bóng compact 20 W vẫn cho kết quả tương tự, giúp giảm thiểu chi phí chong đèn.

Có nhiều cách thức trong đèn khác nhau. Hiện nay có 3 cách chong đèn chủ yếu được người dân áp dụng.

  • Chong ngã hai : Bóng được mắc giữa 2 trụ. Dây con đi ngang qua đầu trụ. Cách này thường được áp dụng vào đầu mùa mưa và cuối mùa mưa. Vì nồng độ ánh sáng của cách này tương đối thấp, trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt dễ gãy.

chong đèn thanh long ngã hai

  • Chong ngã tư : Bóng được mắc giữa 2 trụ và ngã tư. Dây con đi giữa 2 trụ. Cách này cho tỉ lệ ra đạt nhất vì nồng độ ánh sáng rất cao.

chong đèn thanh long ngã tư

  • Chong mé : Cách này giống như cách chong ngã tư nhưng bỏ 1 hàng, đánh 1 hàng. Thường được áp dụng để điều chỉnh mật độ trái cho phù hợp. Cách này cho năng suất cao và chất lượng trái to vượt trội.

Ngoài cách chong đèn thanh long, còn có các phương pháp hóa học khác như sử dụng hóa chất KNO3 hoặc các chất kích thích tăng trưởng để kích cây ra nụ. Nông dân thường dùng nhất là sản phẩm VSL3 để chấm vào mắt gai, giúp ra nụ ngay mắt đó. Nhưng trái khi sử dụng phương pháp này cho mẫu mã xấu hơn.

7. Kỹ thuật chăm sóc trái thanh long

Cách chăm sóc trái thanh long ruột đỏ cũng giống như cách chăm sóc thanh long ruột trắng. Bao gồm 4 giai đoạn quan trọng :

  • Giai đoạn búp từ 1 đến 17 ngày 

búp thanh long

Đây là giai đoạn đầu tiên cho việc hình thành nên trái thanh long. Búp trong giai đoạn này phát triển rất nhanh. Phát triển nhanh nhất từ 12 đến 17 ngày.

Lúc này cây rất cần lượng lân (P) và đạm (N) cao để búp phát triển tốt nhất. Vì thế, chúng ta bổ sung phân bón lá có hàm lượng N, P cao. Ngoài ra, chúng ta có thể thêm các chất kích thích tăng trưởng như Naa, Ga3, Cytokin giúp cho búp phát triển nhanh nhất có thể. Bổ sung thêm vi lượng dạng chelate, amino axit và axit fulvic cũng là một lựa chọn tốt.

Về sâu, bệnh hại trong giai đoạn này. Bạn nên quan tâm đến bệnh thối nhũng búp, bệnh nấm trắng và con bọ trĩ ( tác nhân gây bệnh mặc võng trên trái thanh long ). Khi xịt thuốc nên kèm thuốc tiêu diệt bọ trĩ và các thuốc trị thúi nhũng, nấm trắng theo khuyến cáo.

Về phân bón, bạn có thể bón các loại phân có chỉ số N và P cao như phân DAP, NPK 30-10-10, NPK 16-16-8.

  • Giai đoạn búp trổ 18 ngày

búp thanh long trổ

Ở các khu vực trồng thanh long nhiều như Bình Thuận, Long An, Tiền Giang. Các thương lái khi mua trái thanh long ruột trắng và ruột đỏ đều yêu cầu trái phải có tai đầu, còn các khu vực khác thì ko. Cách kéo dài tai đầu này giúp cho trái thanh long có mẫu mã đẹp hơn.

Cách để có tai đầu, chúng ta phải xịt các loại thuốc kích thích tăng trưởng vào ngày búp trổ. Cytokin là loại kích thích tăng trưởng thường dùng nhất cho giai đoạn này. Ngoài ra, có thể bổ sung thêm phân bón lá và các thuốc kích thích tăng trưởng khác.

  • Giai đoạn trái non từ 1 ngày đến 20 ngày

trái thanh long non

Đây là giai đoạn trái hình thành, cũng quyết định đến mẫu mã trái sau này nhất. Lúc này, trái dễ bị các tác nhân gây bệnh tấn công. Đặc biệt là bệnh đốm trắng và thúi nhũng. Côn trùng gây hại đa số là côn trùng dạng chích hút như ruồi vàng, rệp sáp,...

Trái sẽ phát triển rất nhanh theo từng ngày. Bạn nên bổ sung phân bón lá và bón gốc hợp lý cho nó. Phân bón thường dùng có công thức đạm (P) và kali (K) cao. Một số phân bón được người dân ưa chuộng như Novatec với công thức NPK 15-3-20 hay Yara winner với công thức NPK 15-9-20.

Bạn cũng nên bổ sung thêm vi lượng dạng chelate, amino axit, axit fulvic,... giúp cho trái phát triển nhanh hơn.

Về việc sử dụng chất kích thích tăng trưởng trong giai đoạn này, bạn nên cẩn thận. Vì nếu sử dụng quá liều sẽ gây tình trạng lem trái, trái chín sẽ không có màu đỏ đẹp. Tốt nhất bạn nên phun thuốc kích thích tăng trưởng trước khi trái 10 ngày.

Thường xuyên quản lý nấm bệnh và côn trùng gây hại. Xử lý bằng thuốc hóa học ngay khi tình trạng bệnh mới bắt đầu xuất hiện. Có thể nói, đây là quá trình quan trọng nhất của việc chăm sóc trái thanh long.

  • Giai đoạn chuẩn bị chín và chín từ 21 ngày đến 28 ngày

trái thanh long chín

Lúc này vỏ trái đã già và dày, các tác nhân gây bệnh sẽ khó tấn công hơn. Tuy nhiên, trong giai đoạn này bệnh nấm đồng tiền hay còn gọi là bệnh đốm nâu lại phát triển nhanh nhất. Để phòng ngừa bệnh này nên phun ngừa các hoạt chất trừ nấm theo khuyến cáo.

Trong giai đoạn này trái rất cần lượng Kali (K) cao. Vì thế bạn nên bổ sung Kali nhiều nhất có thể thông qua phân bón là và phân bón gốc. Để tạo cho trái có màu đỏ đẹp hơn, bạn nên bổ sung thêm vi lượng dạng chelate với thành phần Sắt (Fe), Bo(B) và Mo(M) cao hơn bình thường. Thêm các chất như amino axit, axit fulvic, rong biển là một lựa chọn tốt.

Tuyệt đối lúc này không được sử dụng thuốc kích thích tăng trưởng. Nếu sử dụng nó sẽ gây tình trạng vỏ trái không chuyển sang màu đỏ, làm mất mẫu mã trái khiến năng suất giảm đi rất đáng kể.

8. Bảo quản và thu hoạch

Khi trái chín đều ta bắt đầu thu hoạch. Thời điểm thu hoạch của thanh long ruột trắng khi trái khoảng 30 đến 34 ngày, ruột đỏ khi trái khoảng 29 đến 32 ngày. 

Dùng kéo đế cắt trái, tránh làm trái bị trầy xước. Khi cắt xong phải bỏ ngay vào giỏ và để nơi thoáng mát chờ vận chuyển về nơi đóng gói.

Sau khi trái được đưa về nơi đóng gói. Ta nên bao quả lại bằng túi PE có đục lỗ. Tiếp theo phân loại trái theo các tiêu chuẩn của thị trường tiêu thụ và cho vào các thùng carton có đục lỗ để thông gió.

Tiếp theo, ta cho vào kho lạnh để dự trữ. Nhiệt độ từ 5 đến 6oC, độ ẩm từ 85 đến 90%. Nếu trong điều kiện này, trái sẽ được bảo quản từ 4 đến 5 tuần. Khi vận chuyển trái thanh long đến thị trường tiêu thụ phải vận chuyển trong điều kiện nhiệt độ lạnh dưới 6oC.

Thông qua bài viết này, hy vọng bạn có cái nhìn tổng quan hơn về quy trình chăm sóc thanh long ruột đỏ, cũng như cách trồng thanh long ruột trắng. Nếu bạn có thắc mắc hay góp ý gì hãy bình luận phía dưới. Nếu bạn cảm thấy bài viết này hay, hãy chia sẽ để mọi người biết đến nhiều hơn. 

Cảm ơn bạn đã dành chút thời gian để đọc bài viết này.

Nông Ngiệp QC

Trang chia sẽ kiến thức về nông nghiệp nói chung và các kỹ thuật cũng như kinh nghiệm chăm sóc các loại cây trồng phổ biến tại Việt Nam. Bao gồm nhiều kiến thức chuyên sâu để bạn hiểu rõ hơn về cây trồng mà bạn đang tìm kiếm

Bình Luận